Mijn broer is dood en ik heb heel hard geschreeuwd …

In augustus 2019 fietste ik met Menno van Krakau (Polen) naar Keulen (Duitsland). We waren ergens in Duitsland … een van onze laatste dagtochten van die reis. Het was in een prachtig bosachtig heuvellandschap toen ik ineens het nummer ‘Old & Wise’ begon te neuriën en ik dacht aan Henk. ‘Dit nummer wil ik op mijn begrafenis horen’  had hij mij eens verteld en vond dit daar op mijn fiets een vreemde gedachte. Waarom zou ik ergens in the middle of nowhere aan de begrafenis van mijn oudste broer Henk moeten denken. De volgende ochtend wist ik het antwoord op mijn waarom-vraag. Ik werd gebeld dat hij met acute leukemie was opgenomen. Ik schrok … en dacht aan het ‘Old & Wise’ moment van de dag ervoor. Het enige wat ik die dag deed was huilen. Ik kon niet stoppen, zat huilend op mijn fiets, kwam huilend aan in het hotel en viel huilend in slaap … mijn grote lieve oudste broer en ik zijn kleine zusje. De oudste en de jongste, altijd zo geweest, altijd zo vertrouwd en nu ineens zo kwetsbaar. Toen ik twee dagen later thuis kwam ben ik direct naar hem toe gegaan. Hij verbleef in het ziekenhuis en onderging het geheel optimistisch en toch ook realistisch. Als opgeleid werktuigbouwkundige kon hij mij precies uitleggen waar het in zijn machinekamer niet lekker liep en waar een-en-ander moest worden gereviseerd. Hij benaderde zijn ziek-zijn technisch en ging ervoor. Hij was bereid er alles aan te doen om (weer) gezond te worden en in leven te blijven. Alle behandelingen onderging hij, alle medicatie die wellicht de leukemie eronder kon krijgen nam hij en verbleef al die tijd in het ziekenhuis. De behandelingen maakte hem ook zwakker, werd hierdoor steeds zieker en door de giftige werking van de medicatie veranderde zijn karakter ook langzaam. Met angst in zijn ogen …

Op mijn verjaardag, 24 november 2019 werd hij geopereerd. Die avond ben ik naar hem toegegaan en ben bij hem gebleven. Hij lag aan de beademing en ik wilde niet dat hij alleen was als hij bijkwam. Ik heb die nacht zijn hand vastgehouden, hem continu in de gaten gehouden en heb hem met zachte stem toegesproken. Ik wilde dat hij wist dat de operatie goed gegaan was, dat hij wist waar hij was als hij bijkwam … Rond 05.00 uur werd hij langzaam wakker. Ik was bij hem, kon hem geruststellen en meekijken naar alle meters op het scherm. Ik wist zijn vragen te stellen aan de verpleegkundigen zodat hij ook de technische kant van het verhaal begreep.  Ruim een uur later kon hij godzijdank van de beademing af.

Dit blijft absoluut één van de meest dierbaarste momenten van mijn bestaan en koester dit met heel mijn hart.

Het ging daarna best een tijdje goed met hem. Althans zo leek het. Hij kwam af-en-toe naar huis en onderging alle behandelingen. Alles dat-en-wat mogelijk was pakte hij met beide handen aan. Hij wilde zo graag blijven leven, zijn 3 kleinzoons zien opgroeien. En ik, ik hoopte met hem mee. Ook ik wilde zo graag dat hij bleef leven. Juist hij. Mijn grote lieve oudste broer. Daarnaast had ik ook zo ontzettend te doen met mijn (oude) moeder ... voor haar was het ondragelijk haar oudste kind zo te zien lijden. Op haar 93ste verjaardag was hij er nog bij … sterk qua geest, zwak qua lijf.  Mijn moeder had zelf in die periode haar enkel gebroken waardoor zij in een verzorgingshuis aan het revalideren was. Het was zo een ontzettend verdrietige tijd. Ze kon niet-of-nauwelijks naar hem toe en hij niet naar haar. Zij hadden elkaar zo nodig. Met al mijn kracht en liefde voor hen beide heb ik mijzelf door deze periode heen gesleept. Voor hen en de buitenwereld hield ik mijzelf groot en bleef rustig. En terwijl Nederland en de wereld om ons heen zich opmaakte voor een eerste Corona lockdown, voelde ik de levensenergie van mijn broer  door mijn vingers  wegglippen. Voelde ik het afscheid nabij komen … in de auto, onderweg naar het ziekenhuis schreeuwde ik iedere keer zo hard mogelijk mijn frustratie en verdriet weg, huilde ik luid mijn tranen persend uit mijn lijf. Mijn god, wat een snijdende pijn schuurde mijn hart schraal. En nu ik dit zo aan het papier toe vertrouw, voel ik nog die scherpte van toen.

Op woensdag 11 maart 2020 sprak ik hem voor het laatst. Ik trof hem niet meer in zijn kamer. Henk was - met interne bloedingen - naar Intensive Care gebracht. Hij vroeg mij of ik zijn vrouw wilde bellen met de vraag of zij nog kwam. Dat heb ik gedaan en ik heb gewacht tot zij er was. Bij het afscheid heb ik hem nogmaals gezegd veel van hem te houden … er volgden een aantal spannende en verdrietige dagen. Hij gleed langzaam weg uit dit leven.

Op zondag 16 maart 2020 namen zijn vrouw, dochter en ik afscheid van hem. De dag dat de eerste lockdown in Nederland een feit werd, stierf Henk. Tot en met het laatste moment waren we bij hem. Samen met een verpleegkundige heb ik Henk gewassen. Waarbij ik mij concentreerde op zijn handen die veel moois hebben gemaakt en zijn bijzondere  hoofd  waar altijd zoveel liefde in verborgen -, en kennis in opgeslagen lag.  

Daarna ging ik naar mijn moeder. Onderweg daarnaartoe, weer alleen in de auto schreeuwde ik het uit … mijn broer is dood. Vol van verdriet, met een schorre stem en een verscheurende pijn in mijn hart kwam ik bij haar aan en hield ik haar hand vast. Ik vertelde haar hoe hij erbij lag, dat ik rust zag en dat ik hem gewassen had. In de lockdown-maanden daarna fietste ik zoveel mogelijk naar mijn moeder toe om samen met haar in stilte te zijn, naar haar te luisteren of fijn naar buiten om te wandelen. Thuis had ik ook behoefte aan buiten zijn. Met een ‘leen-hond’ uit de buurt heb ik vele uren door Haarlem gelopen. Achteraf gezien hield ik mijzelf in beweging voor mijn moeder en stelde ik mijn eigen rouw uit.

Uitgestelde rouw …

Petra