Rouw dient zich altijd anders aan ...

In de verschillende rouwbegeleidingsgesprekken wordt mij nog wel eens de vraag gesteld hoe ik rouw. Tja, rouwen ... hoe doe ik dat zelf? Rouwen. Boekenvol zijn erover geschreven, rouwfasen vastgelegd, rouwtaken benoemd, documentaires gemaakt, blos en vlogs geschreven en podcasts opgenomen. Ik lees, luister en kijk zo een beetje alles. Ik leer ervan, ik leer van de verhalen van anderen in mijn praktijk en van mijn eigen vormen van rouw. Tijdens de gesprekken vind ik het dapper en zo mooi dat mensen zich tijdens de meest kwetsbare periodes in het leven laten zien. Dus ook bij rouw zich durven te tonen en zich proberen te uiten. Met de ander te zijn in de emotie en alles te ervaren dat-en-wat op dat moment ertoe doet. Dat het goed is. Dat rouw zich steeds in een andere vorm voordoet en dat het verdriet er eenvoudigweg in alle vormen mag zijn.

Ja, dat is rouwen voor mij. In alle vormen.

De heftigheid van het plotselinge overlijden bij Maarten en Eduard. Ongeloof en in een enorme shock elkaar vasthouden en vooral luisteren naar de ander. Of juist de deuren sluiten zodat niemand ziet hoe verdrietig je bent. De boosheid en frustratie die daarbij bij mij ontstond en de rouw heeft uitgesteld. Ik heb eenvoudigweg de pijn hierdoor niet kunnen voelen omdat er eerst frustratie moest worden opgeruimd. Of juist wel een hartverscheurende pijn voelen. En een continue stroom van tranen. Nog steeds als ik vertel hoe bang mijn lieve broer was om te sterven. Zijn boosheid daarbij die ik vertaalde in eenzaamheid en waar ik zo ontzettend verdrietig van werd. Nog steeds huil ik zijn en dus ook mijn tranen. Vele malen hield ik in deze laatste levensfase zijn grote handen vast. Die handen die zoveel goed deden, zo praktisch en letterlijk handig waren. Intens verdrietig dat zijn tijd in dit leven erop zat, kom ik hem nog vaak tegen. Bijna dagelijks is hij er. Met veel liefde denk ik dan aan hem. Mijn grote lieve broer Henk.

De hartverscheurende zwaarte die ik voelde bij de dood van Henk was totaal anders dan de behoefte aan lichtheid die Menno uitsprak toen bij hem alvleesklierkanker werd geconstateerd.  Menno, mijn grote liefde en levenspartner gaf direct aan dat hij hier aan zou gaan sterven en dat hij dit licht wilde houden. Intens verdrietig omdat mijn hoop om met hem oud te worden daarmee voorgoed verdween, rouwde ik direct om dit verlies. Het verlies van het vooruitzicht op ons nieuwe avontuur in Zuid-Limburg. Uiteindelijk hebben we tijdens zijn ziek-zijn toch de stap gezet en is hij gestorven in ons nieuwe huis in het zuiden. Gelukkig, omdat we nog negen maanden samen hadden om los te komen van elkaar.  Diep ongelukkig, omdat Menno met zijn sterven de hoop op gezellig-samen-oud heeft meegenomen. Menno, mijn soms ietwat ingewikkelde grote liefde … zielsveel!

Een jaar later was het mijn moeder (95) die deze wereld ging verlaten. En dat was goed. Het was haar tijd zoals zij zelf in alle rust aangaf. Mooie gesprekken hebben we gevoerd in die laatste periode van haar leven. Over eenzaamheid, over het volgen van het levenspad, over kunnen dansen in de regen. Want dat heb ik van haar geleerd … mijn moeder was daar een absolute expert in. Als meisje groeide zij op in een arm gezin, de tweede wereldoorlog op haar twaalfde, en op haar achttiende werd ze verliefd op mijn vader (en hij op haar). Zij werd moeder van zes kinderen en zichzelf wegcijferend heeft ze haar kinderen geleerd te dealen met dat wat er is. Het leven in de ogen te kijken en er - iedere keer weer - het beste van te maken. Mijn moeder, een intelligente vrouw die op haar sterfbed de overtuiging uitsprak dat ieder mens bij geboorte een eigen levenspad te gaan heeft. Wat het met je doet als je van dit pad af gaat. Wat je te leren hebt in dit leven om mee te nemen naar het volgende. Mijn moeder, mijn wijze lieve moeder. Met de rust die zij uitstraalde in haar laatste dagen nam ik de rust om te rouwen.

Bijzonder hoe de rouw zich telkens anders aandient. En hoe ik tegen de wind in, door de regen heen rouwend in beweging blijf  met de wetenschap dat er altijd weer een moment komt dat het droog is. Dat de zon schijnt en de wind is gaan liggen.

Petra ikrouw.nu