Voorbij de Feestdagen ...

De feestelijke decembermaand is weer achter de rug. Sinterklaas, de kerstdagen, Oudjaarsavond en Nieuwjaarsdag zijn van die dagen waar, voor een groot aantal rouwenden onder ons nauwelijks door heen te komen lijkt. Gevoed door de gezellig-samen online en offline reclames, en de nodige zoetsappige kerstfilms lijkt het alsof we niet-alleen mogen zijn op deze dagen. We ons moeten omringen met familie en vrienden want anders ben je zielig, alleen, eenzaam en verlaten. Mud's It will be lonely this Christmas without you to hold…  is een van de vele kerstnummers waar we vanaf november dagelijks mee worden geconfronteerd. Ga dan maar eens vol goede moed de maand december in. Ik ken veel mensen die hier als een berg tegenop zien en blij zijn als het twee januari is.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik geen last heb van de december-blues. Nooit gehad … ik ken geen kerststress en of andere levensvernauwende gevoelens gedurende deze dagen. In mijn familie kennen we geen noemenswaardige kersttraditie en in de familie van Menno (mijn overleden levenspartner) ook niet. Ik denk dat ik er daarom geen probleem mee had om een eerste -, en inmiddels de derde kerst zonder hem door te moeten brengen. Wel dacht ik dit jaar terug aan onze eerste Kerstmis in Zuid-Limburg. Menno was toen al erg ziek en door zijn Alvleesklierkanker kon hij al bijna niets meer eten terwijl hij zo een ontzettende lekkerbek was. Ook daar word je voorafgaande de feestdagen 24/7 mee bestookt. Het beeld van lekker en vooral veel eten … het was verschrikkelijk voor hem om daar continu mee geconfronteerd te worden. Gelukkig hoefden wij nergens aan het kerstdiner te verschijnen en konden we gewoon eten wat voor hem wel mogelijk was. Net als de dagen voor en de dagen na kerst. 

Daarmee bedoel ik direct te zeggen dat voor mij de feestdagen eigenlijk net zo belangrijk zijn als alle andere dagen in het jaar. Dagen waar ik soms alleen en soms met meerdere mensen wil zijn. Met vrienden, of juist familie, even langs bij de buren, verre kennissen bezoeken of met collegae verdiepende gesprekken voeren. Vorig jaar wilde ik graag alleen zijn tijdens deze feestdagenreeks. Dit jaar koos ik er bewust voor om met de kerst met een aantal belangrijke vrienden door te brengen. Ik ben met Marie (mijn hond) on-tour richting het westen gegaan en hebben we op verschillende plekken heerlijke dagen gehad. Drie dagen met mensen doorbrengen die mij lief zijn. Dat is altijd een feest!  

Zo ook met Oud & Nieuw. Dit jaar waren wij in een vuurwerkvrije omgeving om het nieuwe jaar in te luiden. Het vuurwerkgeweld in Nederland is voor Marie te heftig. Dat arme dier loopt al dagen voor het luiden van de nieuwjaarsklokken te trillen van angst door al die enorme knallen en gillende keukenmeiden die mijn medelanders graag afsteken. Ook tijdens deze jaarwisseling dacht ik terug aan de laatste oudejaarsavond samen met Menno. Hij lag dat jaar met koude-koorts aanvallen te klappertanden in bed en in de kamer daarnaast lag Marie te hyperventileren van angst door het extreme vuurwerk. En ik, ik liep heen-en-weer tussen beide kamers en heb getracht rustig te blijven.

Werd ik verdrietig bij deze gedachten? Eerlijk gezegd … Nee! Sterker nog, ik vind het juist fijn dat Menno en al mijn andere overleden dierbaren regelmatig voorbij komen. Op alle dagen van het jaar is de gedachte aan hen van harte welkom en ploppen deze regelmatig op. Zij zijn immers een belangrijk onderdeel in mijn leven (geweest) en heb ik hen nog steeds lief.  Waarbij ik overigens ook alle emoties toelaat … verdriet om het verlies, de pijn van het gemis, de vreugde van dat-wat-was en ook het plezier aan de herinnering. Alles is goed, alles mag er zijn.

In mijn praktijk voor verlies & rouw vragen mensen mij weleens of de rauwe kant van rouw overgaat. Ik heb daar geen passend antwoord op omdat rouwen voor eenieder anders is. Iedereen doet dit op een eigen manier, in een eigen tempo en met een eigen strategie. Voor de een is het overleven, voor de ander gaat het over-het-leven en weer een ander ervaart geen van beide en of juist totaal iets anders. En ook dat kan steeds weer anders aanvoelen. Iedere dag van het jaar kan daarom een bijzondere dag zijn voor een nabestaande. Zo ken ik mensen die rond een sterfdatum zich terugtrekken. Niets of niemand willen horen en zien. Ik ken ook nabestaanden die op een geboortedag van hun overleden geliefde alleen willen zijn. Of juist deze dag met veel mensen om zich heen vieren om daarmee het leven van die ander te herdenken. Ik ken ook rouwenden die juist niets op deze specifieke dagen willen. Er eenvoudigweg niet bij stil willen staan en andere momenten nodig hebben om terug te blikken op het leven met -, en het leven zonder die ander.

Hoe-dan-ook, alles is goed … het moment van rouw voor jou is jouw rouwmoment. Maak daarin dan ook je eigen afweging, je eigen keuze en spreek naar anderen uit wat jou rouwbehoefte is. En of dit nu is met de kerst, met Pasen of Pinksteren. Op een sterfdag, een geboortedag, de dag van de uitvaart of zomaar een willekeurige doordeweekse dag ..., het is aan jou het moment van rouwen te bepalen en het te nemen zoals het komt. Te herdenken wanneer dit voor jou goed voelt en het leven te vieren wanneer dit jou goed doet.

In mijn periodes van het rauwe rouw heb ik geleerd om vooral goed voor mijzelf te zorgen. Eerlijk naar mijzelf en naar de ander toe te zijn. Ik heb de ruimte en tijd genomen om te rouwen – het recht in de ogen gekeken en de nodige hulp hierbij gevonden.

Dat gun ik jou ook en is mijn wens voor eenieder die in rouw is. Vandaag, morgen en door het hele jaar heen.

Voor degene die naast de rouwende meebewegen heb ik het advies om buiten-de-feestdagen-om gewoon af-en-toe eens te vragen of de persoon op dat moment of juist op die dag speciale herinneringen heeft aan degene met wie zij het leven deelde. Gewoon, weer eens te vragen hoe vergaat het jou vandaag  en dan eenvoudigweg te luisteren naar het verhaal van de ander. Zonder het in te vullen en zonder oordeel.

Ja, dat gun ik iedereen voor 2025 … luisteren naar het verhaal van de ander. Zonder oordeel en zonder het in te vullen. En ik wens jou in het bijzonder alle liefde, licht en lucht, ruimte en tijd om door het leven heen te rouwen.